Translate

Posts tonen met het label One World. Alle posts tonen
Posts tonen met het label One World. Alle posts tonen

vrijdag 6 november 2020

Moet de directeur van Shell straks in de gevangenis voor milieu misdaden?

 

“

MEDEWERKERS VAN BEDRIJVEN DIE ECOCIDE PLEGEN KUNNEN NU NIET STRAFRECHTELIJK AANSPRAKELIJK WORDEN GESTELD

Dat is precies waar de Stop Ecocide Foundation voor pleit: misdaden tegen het milieu strafbaar stellen onder de term ‘ecocide’. Volgens Katy Olivia van Tergouw, directeur bij de stichting, is de wereldwijde wetgeving er op dit moment niet op gericht de natuur en de ecosystemen effectief te beschermen. “Het is mijn doel om van ecocide een internationale misdaad te maken en de aarde, en al haar bewoners, te beschermen”, zegt Van Tergouw.



DE VIJFDE MISDAAD

Een grote natuurramp veroorzaakt door de mens, zoals de olieramp in Nigeria, wordt op dit moment niet gezien als een internationaal misdrijf – in tegenstelling tot genocide, oorlogsmisdrijven, misdrijven tegen de menselijkheid en het misdrijf agressie, allen wél internationale misdrijven. Medewerkers van bedrijven die ecocide plegen kunnen dus niet strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld. Als het aan de Stop Ecocide Foundation ligt verandert dat, en wordt ecocide als vijfde internationale misdaad aan dat rijtje toegevoegd. “De mensen die binnen die vervuilende bedrijven op knopjes drukken en verantwoordelijk zijn, kunnen dan persoonlijk worden vervolgd”, legt Van Tergouw uit.




De totstandkoming van het internationaal strafrecht (1998)

Waarom valt ecocide niet al onder het strafrecht? Toen begin jaren 90 de verdragspartijen van het Statuut van Rome inzake het Internationaal Strafhof binnen het kader van de Verenigde Naties onderhandelden, werd ecocide wel degelijk overwogen. Uiteindelijk werd het uit het concept geschrapt. De misdaden die nu in het internationale verdrag staan, gelden voor 123 landen. Om ecocide als misdrijf toe te voegen, moet een van deze landen eerst een amendement indienen bij het Internationaal Strafhof. De Stop Ecocide Foundation bekijkt momenteel hoe de wet het beste kan worden vormgegeven.

DE SNEEUWBAL BLIJFT ROLLEN

De Stop Ecocide Foundation staat niet alleen in hun missie; van verschillende kanten komt bijval. Vorig jaar riep Paus Franciscus uit dat het vernietigen van de aarde een zonde is en een misdaad zou moeten zijn. Ook hij vindt dat ecocide moet worden opgenomen in het Statuut van Rome. Andere invloedrijke personen als Paul McCartney sloten zich als Aardebeschermer aan bij Stop Ecocide, om de campagne te steunen. Topmodel Cara Delevingne moedigt mensen in een video aan om zich aan te melden bij de campagne.

En al die aandacht werpt z’n vruchten af, vertelt Van Tergouw. “Het proces gaat nu heel hard. Er rolt een gigantische sneeuwbal van de berg die we bijna niet meer hoeven te duwen.” Ze is optimistisch over de weg naar nieuwe wetgeving en verwacht dat de ecocide-wetgeving er over drie tot vijf jaar zal zijn.

“

DE OVERHEID DOET GEWOON TE WEINIG EN KOMT HAAR VERPLICHTINGEN NIET NA

Ondertussen zijn ook andere organisaties bezig om ecologische misdaden via de juridische weg te bestrijden. Belangrijk, vindt ‘klimaatjurist’ Dennis van Berkel; we moeten niet achteroverleunen totdat de ecocidewetgeving er is. Zelf werkt hij aan de klimaatzaak van Urgenda, met als doel om Nederland duurzamer te maken. In juni 2015 won Urgenda, samen met 900 mede-eisers, de zaak tegen de Nederlandse staat. Nederland moet daarom dit jaar 25 procent minder broeikasgassen hebben uitgestoten dan in 1990. Zo’n zaak was nodig, zegt Van Berkel. “De overheid doet gewoon te weinig en komt haar verplichtingen niet na.”

Het succes van de klimaatzaak heeft volgens Van Berkel drie oorzaken. Allereerst legden de advocaten precies uit hoe groot de gevaren van klimaatverandering zijn wanneer er geen verdere maatregelen genomen zouden worden. Daarnaast stelden ze dat het een schending van de mensenrechten is, wanneer de overheid de verplichtingen niet nakomt om de inwoners te beschermen. “Dat argument had nog nooit eerder iemand in de rechtbank gemaakt.” Tot slot benadrukte Urgenda dat de overheid zelf had erkend dat de uitstoot met minimaal 25 procent moest worden verminderd om de opwarming van de aarde tegen te gaan. “Inmiddels weten we dat de gevaarlijke grens veel meer richting de 1,5 graden Celsius ligt. We moeten dus eigenlijk nog sneller naar beneden dan we toen wisten.”

JONGEREN

Ook burgers staan niet stil. Zes Portugese jongeren tussen de 8 en 21 jaar oud stapten begin september naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens met een aanklacht tegen 33 landen, waaronder Nederland. Een bijzondere stap, omdat veel klimaatzaken bij de rechter in eigen land beginnen en niet meteen bij het Europees Hof.

De jongeren vinden dat de 33 Europese landen hun toekomst in gevaar brengen en zich te weinig aan het Parijs-akkoord houden. Daarin staat dat landen de opwarming van de temperatuur op aarde moeten beperken tot 2 graden Celsius en daarvoor hun CO2-uitstoot moeten terugdringen.

De jongeren begonnen zich te verdiepen in het klimaat na dodelijke bosbranden die Portugal in 2017 teisterden, veroorzaakt door hoge temperaturen. Ze vinden dat landen hun recht op leven schenden door te weinig te doen tegen de klimaatcrisis. Logisch dat jongeren nu naar de rechter stappen, vindt Van Berkel.

“Vooral de jongere generatie ervaart de grootste impact van klimaatverandering.” De politiek wordt bovendien gedreven door kortetermijnbelangen en de belangen en rechten van jongeren worden te weinig behartigd, voegt hij toe. “Maar die rechten hébben ze wel, dat maakt dit een ontzettend krachtige beweging.”

KOLENCENTRALES SLUITEN

Wat kunnen dergelijke klimaatzaken concreet opleveren? In het geval van het Urgenda-vonnis is het duidelijk: nog dit jaar heeft de staat extra maatregelen doorgevoerd om aan de uitspraak te voldoen. De overheid maakt daarvoor gebruik van het maatregelenpakket dat Urgenda voorlegde; 30 van de 54 maatregelen worden overgenomen en geïmplementeerd.

“

ALS DE PORTUGESE JONGEREN HUN ZAAK WINNEN, MOETEN DE 33 AANGEKLAAGDE LANDEN VERPLICHT ACTIE ONDERNEMEN TEGEN KLIMAATVERANDERING


Zo worden onder meer kolencentrales gesloten en gaat er meer geld naar hernieuwbare energie. “Hiermee zou het doel gehaald moeten kunnen worden”, zegt Van Berkel. Toch zijn we er nog niet, vindt hij. “Steken we het geld om de economie na de coronacrisis te verbeteren in KLM of in de duurzame economie? De overheid heeft de macht en de middelen om de verandering door te voeren die noodzakelijk is.”

In de Portugese klimaatzaak doen de jongeren een beroep op de mensenrechten en de plicht van het Europees Hof om die na te streven. Dat is nog nooit eerder voorgekomen: een klimaatzaak op grond van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Als de jongeren deze zaak winnen, zullen alle 33 landen verplicht worden om actie te ondernemen tegen klimaatverandering.

TROEP OPRUIMEN

Met de olieramp in Nigeria als hoofdreden zal ook Shell in december voor de rechter verschijnen. Volgens aanklager Milieudefensie is Shell de grootste vervuiler van Nederland; ze eist daarom dat Shell de olie opruimt en een schadevergoeding betaalt aan de vele getroffen boeren. Het lek heeft namelijk verwoestende effecten gehad op de voedselvoorziening, maar ook de huisvesting en het drinkwater van veel Nigerianen. Naast de schade aan het milieu wordt hier dus ook het mensenrecht geschonden.

De uitspraak in dit proces zal naar verwachting begin 2021 volgen. Als Milieudefensie de zaak wint, zal Shell een schadevergoeding moeten betalen die de boeren compenseert voor de schade. Ook wil Milieudefensie dat Shell haar pijpleidingen beter onderhoudt en de verantwoordelijkheid niet langer afschuift op anderen. ‘Shell moet zelf zijn troep in Nigeria opruimen’, aldus Milieudefensie.

HET NIEUWE NORMAAL

Volgens Van Tergouw is het hoog tijd voor de overstap van het huidige systeem naar een groen systeem. “Mensen zijn bang dat de economie zal instorten door grote veranderingen op het gebied van klimaatmaatregelen. Maar het tegendeel is waar”, zegt ze. Het zou juist een enorme positieve impact hebben als alle subsidies die nu nog naar de fossiele industrie gaan (ruim 8 miljard euro per jaar), naar groene energie zouden stromen. Het zal overheden en ceo’s dwingen om beter te handelen. “Als er niet meer op grote schaal ontbost mag worden, dan moeten we wel op zoek gaan naar andere manieren om geld te verdienen.”

“

WEINIG PLASTIC GEBRUIKEN, MINDER LANG DOUCHEN: DAAR GAAN WE HET NIET MEE REDDEN


We zullen moeten wennen aan dat ‘nieuwe normaal’, zegt Van Tergouw. En een nieuw systeem dwingt overheden om hun verantwoordelijkheid te nemen. “De focus ligt nu nog erg op de consument: weinig plastic gebruiken, minder lang douchen. Daar gaan we het niet mee redden, want de echte grote vervuiler is de industrie.”

Van Berkel is het daarmee eens; de coronacrisis laat zien dat er ontzettend veel maatregelen genomen kunnen worden als de urgentie maar groot genoeg is, ziet hij. “De overheid heeft de middelen. Het probleem is veel te groot om zomaar bij de burgers neer te leggen. Ze kunnen dit zelf nooit helemaal oplossen. Vanaf nu moeten we elk jaar zeggen: hoe kunnen we nog een stapje verder?”



zondag 18 oktober 2020

Wat gebeurt er als we luisteren naar dierenactivisten? Activisten over de rechtvaardiging van hun acties (video's)

 Activisten over de rechtvaardiging van hun acties

STANDPUNTEN

Twee activisten van Meat the Victims zaten woensdagavond aan tafel bij talkshow Pauw, tegenover biologische varkenshouder Willy Vos en reguliere varkenshouder Theo Vernooij (tevens voorzitter van de Producenten Organisatie Varkenshouders). De jonge activisten Alix (‘geen achternaam’) en Jonathan Loogman mochten hun beelden vertonen en hun drijfveer toelichten: ‘Wij zouden graag een maatschappij zien die erkent dat dieren persoonlijkheden hebben en dat ze heel graag willen leven. […] Wij zijn naar binnen gegaan omdat we vinden dat het Nederlandse volk recht heeft om te weten wat er plaatsvindt achter de deuren.’

‘Wij zijn wanhopig geworden, na tientallen jaren van petities en demonstraties. Niets verandert, de bio-industrie wordt steeds groter.’ Op de beelden waren dode biggetjes te zien, etterende wonden, tumoren, zeugen die klem zaten in stalen constructies en een activist die zich over een biggetje boog en het aaide.

wond

Varkenshouders Willy Vos en Theo Vernooij noemden de dierenactivisten tijdens de uitzending onmenselijk, kinderachtig, onder een steen levend, sektarisch en onwetend. De activisten legden uit dat het niet hun bedoeling was om de boeren stress te geven: ‘Wij geven de boeren niet de schuld van dit alles. De overheid zou boeren moeten ondersteunen met een transitie naar plantaardige landbouw’, stelde Jonathan. Op dit soort momenten leek er overeenstemming te zijn, maar telkens sloeg de sfeer om. Pauw concludeerde dat de standpunten niet te overbruggen waren, althans niet die avond, daar aan tafel.

CONFRONTATIE

Is er een kans dat de standpunten op den duur wel te overbruggen zijn? ‘Bij veel mensen is er toch iets dat knaagt. De publieke opinie kan na verloop van tijd omslaan, zodat mensen hun gedrag gaan aanpassen’, stelt Cor van der Weele, hoogleraar humanistische wijsbegeerte aan de Wageningen Universiteit tegenover de Volkskrant. Hoe ervaren andere op confrontatie gerichte dierenactivisten dit: hebben hun acties effect?

Dierenrechtenorganisatie Bite Back organiseert sinds zes jaar regelmatig demonstraties voor de ingang van het Dolfinarium. Dolfijnen zouden niet in gevangenschap moeten leven, vindt de organisatie. “Het Dolfinarium wordt er inmiddels mee geassocieerd dat er regelmatig activisten voor de deur staan.”

“

SINDS WE ACTIEF ZIJN BIJ HET DOLFINARIUM DALEN DE BEZOEKERSAANTALLEN

“Dit zet mensen aan het denken of het wel oké is wat daar gebeurt. Sinds we actief zijn dalen de bezoekersaantallen”, vertelt Alex Romijn, oprichter van Bite Back Nederland. De publieke opinie staat aan de kant van deze activisten, blijkt uit een recente poll van RTL Nieuws met 10.000 deelnemers, van wie 73 procent aangeeft voor een verbod op dolfijnen in gevangenschap te zijn.

Ook de organisatie Anonymous for the Voiceless confronteert mensen met dierenleed. Onlangs stonden honderden activisten 24 uur lang in een ‘Cube of Truth’-formatie op de Dam: in het zwart geklede activisten staan zij aan zij in een vierkant. Ze hebben witte maskers op en houden zwarte borden vast met daarop in witte letters ‘Truth’. Een aantal activisten houden laptops vast met daarop filmbeelden uit de standaard praktijken uit de bio-industrie.

Daarnaast voeren activisten gesprekken met voorbijgangers die interesse tonen in de beelden. Vegan strateeg en auteur van How to create a vegan world Tobias Leenaert was bij een van deze acties in Berlijn aanwezig en schrijft hierover op zijn blog: ‘Mijn indruk was grotendeels positief. Ik vroeg mensen hoe ze het gesprek hadden ervaren. Ze antwoordden dat het positief was. Ze waren er niet klaar voor om vegan worden, maar hadden zeker stof om over na te denken.’

Peter Janssen verstoort samen met de Vegan Strike Group al jarenlang stierengevechten. Hij ziet dat vooral Spaanse jongeren zich steeds meer afkeren van deze traditie. Onlangs verstoorde de groep een show in de Efteling waarbij een paard met een brandende deken moest rondrennen. Janssen vertelt dat het doel niet is om de confrontatie aan te gaan: “We gaan daar waar het grote publiek is, daar waar de media is en daar waar het dierenleed plaatsvindt en wij de stem willen zijn voor de dieren. Wij hebben het gevoel dat we daar effectiever zijn, dan als we buiten de arena staan.”

NOODSITUATIE

Bite Back en Anonymous for the Voiceless voeren hun acties op publiek- en niet op privéterrein. Dat laatste lijkt een belangrijke grens te markeren, zowel wettelijk als maatschappelijk. Zo moest Vegan Strike Group een boete van 225 euro betalen voor het verstoren van de show in de Efteling. En Peter Janssen heeft maar liefst 53 keer vastgezeten, voornamelijk voor het verstoren van stierengevechten in Spanje en dolfijnenshows in Japan.

“

DE RECHTER OORDEELDE DAT ER SPRAKE WAS VAN EEN NOODSITUATIE, VANWEGE ONBEHANDELDE WONDEN VAN DE DIEREN

Een rechter in Duitsland sprak onlangs echter een groep dierenactivisten vrij die een stal betraden om beelden te maken. De rechter oordeelde dat er sprake was van een noodsituatie, onder andere vanwege onbehandelde wonden en ruimte- en watertekort voor de dieren. Het is afwachten wat de Nederlandse rechter oordeelt over de zaak Boxtel, maar de publieke opinie is doorgaans onverbiddelijk over het betreden van privé-terrein.

WIE GEBRUIKT GEWELD?

De uitspraak van de Duitse rechter werpt de vraag op hoe zwaar de vergrijpen van de dierenactivisten wegen in relatie tot de praktijken waar zij zich tegen verzetten. In Boxtel is door de dierenactivisten geen geweld gebruikt. Ze droegen speciale, ontsmette kleding en betraden de stal niet om geweld te plegen, maar om beelden te maken van wat ze daar aantroffen. Laten we eerlijk zijn: wat ze daar aantroffen is geweld richting de varkens, die in deze industrie eerder worden gezien als oneindig vermenigvulbare vleeshompen dan als levende individuen.

Zeugen worden met misbruik van macht en middelen gedwongen om in onnatuurlijke leefomstandigheden zoveel mogelijk biggen te werpen, hennen om eieren te leggen, koeien om melk te produceren en alle dieren om hun leven te geven in bloederige slachthuizen. De echte agressie kwam juist uit andere hoek: de activisten van Meat the Victims werden door de politie gewaarschuwd om het terrein niet alleen te verlaten, zeker niet met een van de gewonde biggetjes, vanwege de aanwezigheid van agressieve en dronken boeren.

wond2

RECHTVAARDIGHEID

De activisten van Meat the Victims dragen shirts met op de achterkant een uitspraak van Martin Luther King: ‘We hebben de morele verantwoordelijkheid om onrechtvaardige wetten niet te gehoorzamen’. Misschien moeten we ons dus niet afvragen of de Boxtel-actie effect heeft, maar of het rechtvaardig is om weerloze dieren op te sluiten achter muren en te gebruiken als machines. Moeten wij de wet gehoorzamen en de dieren ongezien aan hun lot overlaten of is het geoorloofd om stallen en slachthuizen op vreedzame wijze te betreden om vast te leggen wat daar gebeurt en de beelden te delen met de rest van de samenleving?

“

ACTIVISTEN BEWIJZEN EEN LAATSTE EERBETOON AAN DE DIEREN DIE BIJ SLACHTHUIZEN AANKOMEN


De ‘Save Movement’, een wereldwijde beweging van activisten die wakes bij slachthuizen houden, laat zien dat een tussenweg mogelijk is: activisten bewijzen (in afstemming met slachthuizen) een laatste eerbetoon aan de dieren die bij slachthuizen aankomen. Via social media vertonen de activisten beelden van de dieren in de vrachtwagens, voordat deze in de slachthuizen verdwijnen.

Ik durf zelf inmiddels te zeggen dat ik achter al deze activisten sta. Want hoe eerder de samenleving durft te luisteren naar dierenactivisten, hoe eerder onze voedselvoorziening en andere industrieën door middel van slimme innovaties diervrij zullen worden.

cute-animals-easter-chicken

KIP IS GEEN ‘SCHULDVRIJE’ OPTIE

adult-biting-close-up-265316

STOER MET SOJA

dinsdag 24 maart 2020

Water is een machtsmiddel: Handen wassen met zeep maar wat als je geen toegang hebt tot schoon water en zeep?



Update van de redactie 23 maart 2020:
De WHO drukt burgers op het hart hun handen vaak en grondig te wassen met schoon water en zeep, om de verspreiding van het coronavirus (COVID-19) te minimaliseren. Maar wat als je geen of nauwelijks toegang hebt tot schoon water en zeep?
Op Wereldwaterdag (22 maart) wezen de Verenigde Naties in een rapport op dit onrecht. In India wordt bijvoorbeeld gevreesd voor een grote crisis, omdat 160 miljoen mensen geen schoon water hebben om zich tegen het coronavirus te beschermen. Andere landen nemen voorzorgsmaatregelen om te voorkomen dat burgers zonder water komen te zitten; in Colombia wordt iedereen die zijn waterrekening nog niet heeft betaald voorlopig gepardonneerd.
Volgens de VN heeft 1 op de 3 mensen geen of onvoldoende toegang tot schoon water. Drie kwart van de gezinnen in ontwikkelende landen heeft helemaal geen toegang tot water en zeep.

De Verenigde Naties besloten in 2010 dat overheden verplicht zijn om aan burgers genoeg schoon water beschikbaar te stellen. Of je dat water daadwerkelijk krijgt, blijft een spel van macht, geld en ongelijkheid, zegt universitair docent in mensenrechten en milieu Daphina Misiedjan. Zij deed jarenlang onderzoek naar ons recht op water en de ongelijkheid die rondom water bestaat.

Dus ik heb recht op gratis water?


“Het hoeft niet gratis te zijn. Maar de Verenigde Naties schrijven voor dat het niet meer mag kosten dan 3 procent van het gezinsinkomen. Je ziet dat zelfs in een welvarend land als Nederland niet iedereen die kosten kan opbrengen. Er werden tussen 2015 en 2017 20.000 huishoudens afgesloten, waaronder gezinnen. We zien water als zo’n vanzelfsprekendheid dat we er niet over nadenken dat er mensen zijn die het door bijvoorbeeld schulden niet kunnen betalen.

“
We hebben water heel lang gezien als een behoefte, niet als een recht


En dat die mensen er toch recht op hebben. ‘Dan ga je maar naar een openbaar waterpunt, op school of in de stad’. We hebben water heel lang gezien als een behoefte, niet als een recht. Een gift van de overheid waar je om kunt vragen en wat je met een beetje geluk ook krijgt, niet iets wat je in de rechtszaal kunt afdwingen. Tegelijkertijd is water in sommige gevallen best goedkoop. Nederlandse boeren verdienen veel geld aan landbouwproducten die met gesubsidieerd water gemaakt zijn.”

Zijn er mensen die het via de rechtszaal uitvechten?


“In bijvoorbeeld Zuid-Afrika, dat blijft afstevenen op de dag dat er geen water meer uit de kraan komt, zijn mensen zich steeds meer bewust geworden van hun grondrecht. Je ziet ook meer bewustzijn ontstaan in landen waar de watervoorziening door de overheid werd uitbesteed bij bedrijven, en de kosten stegen.
In de Boliviaanse stad Cochabamba moest de overheid de privatisering terugdraaien vanwege de grootschalige protesten tegen de gestegen prijzen. Ook de Europese landen die tijdens de crisis onder druk van internationale instellingen als het Internationaal Monetair Fonds hun watervoorzieningen privatiseerden, komen daar nu grotendeels op terug. Bij privatisering stijgen de prijzen bijna altijd.”

De rivier is van zichzelf
Sommige landen geven het eigenaarschap dat ze zichzelf hadden toegewezen over rivieren op. Zoals in Nieuw-Zeeland. De rivier Whanganui heeft recht op een bepaalde waterkwaliteit en recht op een natuurlijk verloop. Die rechten zijn in wetten vastgelegd. Misiedjan: “We hebben het in die zin steeds vaker over de verplichtingen die samenhangen met ons recht op water. Over verplichtingen die we aan de natuur hebben of verplichtingen om rekening te houden met ecologische principes. Door op die manier naar water te kijken, stel je water voor toekomstige generaties veilig, maar erken je ook dat een rivier er mag zijn zonder dat je dat verbindt aan wat wij aan de rivier hebben. Dat is een zienswijze die lijkt op de spirituele waarden van veel oorspronkelijke gemeen-schappen, zoals de Maori.” Ook in Colombia kreeg de Amazone rechtspersoonlijkheid toegewezen, en in Amerika werd Lake Eerie van zichzelf.

Je ziet ook dat mensen in opstand komen tegen grote bedrijven die waterbronnen voor hun productie gebruiken.


“Dat is een voorbeeld van macht natuurlijk, wie macht heeft, kan zich natuurlijke bronnen toe-eigenen. Maar dat gaat vooral mis als een bedrijf opereert in een gebied waar de overheid niet sterk is en geen duidelijke wetten en restricties oplegt. Zoals in India, waar Coca-Cola op zo’n manier met water omging dat de drinkwatervoorziening in het geding kwam.”

Gaat water steeds vaker tot conflict leiden?


“Het gaat om natuurlijke bronnen die aan het uitputten zijn. Maar er is in principe op het moment genoeg zoet water beschikbaar. Tenminste, als je alleen kijkt naar wat mensen nodig hebben en de rechten van de natuur erbuiten laat. Er is een verdelingsprobleem: we laten ons tegenhouden om samen te werken door landsgrenzen. Tussen Ethiopië en Egypte is een strijd over het gebruik van de Nijl.
En we maken ook inefficiënte keuzes door bijvoorbeeld in droge gebieden toch waterintensieve gewassen te verbouwen. Maar 8 procent van ons wereldwijde waterverbruik gaat naar ons huishouden, 22 gaat naar de industrie, de rest gaat naar de landbouw. Je ziet ook dat water soms juist tot samenwerking leidt. Zoals tussen burgemeesters in steden in Palestina en Israël, omdat het beschikbare water zich natuurlijk niet aan hun grenzen hield.”

Soms, schrijf je in je boek, gebruikt de overheid water als manier om bepaalde groepen uit te sluiten.




“Wanneer overheden een negatief beeld hebben van groepen, kunnen ze zorgen dat die groepen geen toegang hebben tot water. Dat zie je bijvoorbeeld bij Romagemeenschappen: ze wonen op grond die volgens het stadsbestuur niet van hen is, en daarmee verantwoorden ze dat ze die mensen niet aansluiten op het netwerk. Ook in de Verenigde Staten zie je dat segregatie tussen zwarte en witte mensen doorwerkt in watervoorzieningen.
Ik beschrijf in mijn boek twee dorpen die naast elkaar liggen: het ene is bijna helemaal wit en het andere bijna helemaal zwart. Het zwarte dorp heeft geen voorzieningen gekregen en moet water kopen, of het uit vervuilde putten halen. De rechter heeft in zijn besloten dat hier discriminatie plaatsvond. Water wordt als politiek middel gebruikt. Ik heb ook voorbeelden gezien waarbij politieke partijen juist mensen aansloten om ze te motiveren voor hen te stemmen.”

Als water schaarser wordt, worden de verhoudingen dan nog ongelijker?


“Heel veel groepen oorspronkelijke bewoners zijn niet aangesloten op voorzieningen. Vorige week las ik nog over een rapport van de University of Newcastle waarin stond dat met klimaatverandering de droogte zal toenemen, wat zal leiden tot veel meer mentale gezondheidsproblemen, zoals stress of uitzichtloosheid, in dat soort gemeenschappen. Het aantal experts dat onderzoek doet naar het verband tussen mentale gezondheid en milieuproblematiek, neemt toe. Of het nou om water gaat, of om schone lucht: we zien altijd dat kwetsbare groepen aan het kortste eind trekken.
Gemarginaliseerde groepen wonen vaker op vervuilde grond, maar zijn tegelijkertijd minder machtig om daar wat aan te veranderen. Zij kunnen minder maatregelen treffen om zichzelf te beschermen, hebben minder slagkracht om een juridische strijd aan te gaan. Zij geven vaker ook een veel groter deel van hun inkomen uit aan water omdat ze via dure watertanks en winkels water moeten kopen. Het voelt tegenstrijdig, maar mensen die het makkelijkst toegang hebben tot

Maar ook tussen het Westen en het Zuiden bestaat onrecht, wat water betreft.




“We denken nog nauwelijks na over wat ons watergebruik betekent voor de rest van de wereld. We hebben het nooit over al dat water dat Nederlanders elke dag indirect gebruiken uit andere gebieden waar water schaars is. Door asperges uit Peru te eten wentelen wij ons watergebruik af op water schaars is. Door asperges uit Peru te eten wentelen wij ons watergebruik af op waterschaarse gebieden.
Ja, vanuit een economisch kan het door de beugel, maar vanuit een rechtvaardigheidsprincipe zou dat eigenlijk niet moeten kunnen. We hebben niet alleen recht op water, we hebben ook waterverplichtingen naar elkaar. Je hebt recht op water, maar hoeveel recht op privileges heb je in een wereld die vanwege klimaatverandering, om het maar vrolijk te zeggen, op weg is naar een rampsituatie?”

Het inperken van die privileges, is dat niet ontzettend moeilijk in wetten te vangen?


“Dat valt eigenlijk wel mee. Kijk maar naar Californië. Daar mag je je tuin niet besproeien, toch vinden mensen daar een mooi gazon belangrijk en ze overtreden dan gewoon de wet. Mensen denken dat ze het te veel aan waterverbruik kunnen rechtzetten door de boete te betalen. Terwijl het idee van zo’n regel is dat er minder water verbruikt wordt. Mensen moeten dus anders naar hun verantwoordelijkheid gaan kijken: wat moet ik opgeven voor een eerlijke wereld? Dan moeten we af van de puur economische manier van kijken naar water, maar het ook zien als iets met culturele, en zelfs spirituele waarde.”

We hebben dus allemaal recht op water, maar van wie is het?


“Dat is heel ingewikkeld. Het kan zelfs zijn dat er verschillende wetten in een land zijn: de ene geeft eigendomsrecht vanwege landbezit, de andere wet zegt dat water ‘van niemand en van iedereen is, want door God gegeven’. In Jemen heb ik conflicten bestudeerd waarbij groepen zich op beide wetten beriepen en zo allebei gelijk en ongelijk hadden. Sommige landen zien water als een staatsbezit, anderen gaan meer toe naar een idee dat water van zichzelf is.”
Dit artikel verscheen eerder in OneWorld-magazine en op OneWorld.nl op 9 juni 2019.

Hoe Zit Het Met Water? is onafhankelijk tot stand gekomen en financieel mede mogelijk gemaakt door Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Nestlé, Onswater.nl, Oasen en Simavi. De overeenkomst tussen OneWorld en deze bedrijven is openbaar en in te zien.

We leven in onzekere tijden door het coronavirus. Er is behoefte aan betrouwbare informatie én verdieping. Wij hopen dat jij dat bij ons vindt en wil bijdragen aan onze onafhankelijke journalistiek. Vanwege de financieel onvoorspelbare tijd, kan dat nu voor de helft van de prijs. Klik hier voor meer informatie