In Ede is een man (32) aangehouden voor het mogelijk vermoorden van dassen en het vernielen van hun burchten. Dit meldt de NOS in een nieuwsbericht. Hij beging deze misdaden met zijn drie honden die ondertussen in beslag zijn genomen.
Mogelijke dassenmoordenaar opgepakt in Ede | Foto: publiek domein
Een politiewoordvoerder kan helaas nog niet veel kwijt over de details aangezien het onderzoek naar de dader nog loopt. Er is bijvoorbeeld niet bekend om hoeveel dassen het gaat en hoe hij zijn honden gebruikte om deze dieren te doden.
Wel kon de politie zeggen dat er meerdere USB’s en harde schijven in beslag zijn genomen. Niet alleen van de verdachte, maar ook van andere
betrokkenen.
Het kan dus zijn dat er nog meer schokkende informatie over deze gruweldaden bekend wordt. Het gebeurt niet vaak dat deze misdaden aan het licht komen, laat staan dat er iemand voor berecht wordt. Vooral omdat ‘opzet’ bij deze moorden niet of nauwelijks te bewijzen is.
“Concrete cijfers van stroperij op dassen zijn erg moeilijk te krijgen”, zegt Wim Vosgezang tegen de NOS. Hij is toezichthouder Natuur van provincie Gelderland.
“Er gebeuren vaker dingen die het daglicht niet kunnen verdragen, maar het is enorm moeilijk te bewijzen wie erachter zit.”
“Behalve als je aas met gif in een veld vindt, of dode dieren op vreemde plekken, maar als een dier wordt afgeschoten en je neemt het mee, dan is het moeilijk te achterhalen”, zo legt Voszang uit. Hij nam al vaker deel aan soortgelijke onderzoeken.
“Er zijn ongeveer twee tot drie incidenten per jaar waarbij zichtbaar iets gebeurt wat niet mag, maar dat is het topje van de ijsberg.”
Overlast?
De toezichthouder begrijpt alleen niet waarom sommige mensen zo graag schade aan willen richten bij deze dieren.
“Dassen zorgen niet voor overlast. Ze zitten alleen soms op plekken waar je ze niet hebben wilt.”
Vorig jaar was er zo’n situatie, toen reden er geen treinen tussen Den Bosch en Boxtel omdat er burchten onder het spoor gemaakt waren.
Dassen beschermd in Nederland
Dassen zijn beschermd in Nederland, dus ProRail kon ze niet zomaar verwijderen. Ze vonden de oplossing in een kunstburcht. Deze was gebouwd om de dassen onder het spoor vandaan te lokken.
In Nederland zijn er ongeveer zes- tot zevenduizend dassen. In de jaren zestig werd er veel op de dieren gejaagd, wat de populatie had teruggebracht naar twaalfhonderd. Dit aantal bleef laag door groeiend autoverkeer en andere oorzaken, tot er in de jaren 80 een beschermingsplan kwam.
Het ging deze week veel over de das. Door de aanwezigheid van het dier ligt op twee plaatsen het treinverkeer stil, de gevolgen waren groot nieuws. Maar hoe gaat het eigenlijk met de das in Nederland? En wat maakt uitgerekend een spoorbaan nou zo'n aantrekkelijke plek? Vijf vragen en antwoorden over de das in ons land.
Waardoor kan een das zo veel overlast veroorzaken?
Dat komt vooral door de gangen die het dier graaft. Dassen kunnen zo'n 70 centimeter worden, waarmee ze tot de grootste landroofdieren in Nederland behoren. Hun gangen zijn met een diameter van 30 centimeter relatief fors en ook de kamers in de burchten waar het dier leeft zijn tamelijk groot, zo'n 50 centimeter hoog. Hierdoor kunnen verzakkingen optreden in het spoor. ProRail schat dat op zo'n veertig plekken langs het spoor dassen zitten, de spoorbeheerder wil geen locaties noemen.
Verder kunnen de dieren schade veroorzaken aan gras. In principe eet de das vooral regenwormen en dat hoeft niet te leiden tot schade aan de grond. In het voorjaar en najaar eten ze ook larven van onder meer de langpootmug die zich dan onder het gras bevindt. Die larven worden door de dassen uitgegraven, waardoor schade kan ontstaan.
Een das kan ook dijken beschadigen. Dat is relatief makkelijk te voorkomen door bij ontdekking het hol grotendeels dicht te gooien. Dan gaat de das meestal vanzelf weg. De leefomgeving van de das mag volgens de wet niet aangetast worden, maar voor het dichtgooien van de holen in de dijken is een ontheffing aan de waterschappen gegeven.
Hoeveel dassen zijn er in Nederland?
Dat zijn er zo'n 6000 tot 7000, schatten natuurorganisaties als Das & Boom, die de das beschermt en helpt als er overlast optreedt. De populatie was ooit ruim 12.000, maar daalde in de jaren zestig naar 1200 doordat er flink op de dieren werd gejaagd. De populatie bleef klein door onder meer het groeiende autoverkeer, totdat er in de jaren 80 een beschermingsplan kwam.
Hoewel de populatie dus is toegenomen, wordt het leefgebied van de das kleiner door de uitbreiding van dorpen en steden. Jaarlijks sterven zo'n 1500 dassen - een vijfde tot een kwart van het totale aantal - door het verkeer.
Gemiddeld leven er volgens de Zoogdierenvereniging zo'n drie dassen in een burcht. Onder het spoor in het Noord-Brabantse Esch verblijven naar schatting vier tot zes dassen.
Hoe zit het met de bescherming?
De dassen en hun burchten zijn beschermd, staat in de Wet natuurbescherming. Ze mogen dus niet worden gevangen of gedood en hun burchten mogen niet worden vernield. Wel mogen provincies en rijksdiensten een ontheffing of vrijstelling geven wanneer de volksgezondheid in gevaar is of er volgens de wet "een andere dwingende reden is van groot openbaar belang".
ProRail heeft ontheffing gekregen om de dassen onder het spoor bij Esch te verdrijven. Dat mag niet actief gebeuren; daarom is nu het talud gemaaid om de plek minder aantrekkelijk te maken voor dassen.
Ook zijn er terugslagkleppen geplaatst aan de uiteinden van de gangen van de dassenburcht, waardoor de das niet meer kan terugkeren naar de burcht onder het spoor. Dat geeft de dassen de mogelijkheid om de burcht veilig te verlaten.
Hierna wordt voorzichtig vanaf de buitenzijde van het talud met graafmachines naar binnen gegraven. Zo kan er worden gekeken of alle dassen zijn vertrokken. Als er nog dassen worden aangetroffen, worden die verdoofd en opgevangen. Dat gebeurt onder begeleiding van een dierenarts.
Waarom graven dassen gangen onder het spoor?
Wat het spoor vooral aantrekkelijk maakt, is dat het een droge, hoge plek onder de grond is. De dieren hebben een voorkeur voor een plek ver weg van het grondwater. "Ze zitten ook veel onder de opritten van snelwegen, en in dijken", zegt voorzitter Jaap Dirkmaat van Das & Boom.
De dassen zijn volgens hem niet erg gevoelig voor de trillingen en het lawaai van het spoor. "We hebben ooit filmbeelden gemaakt van een das die zijn burcht verliet onder het spoor, terwijl er een intercity langs raasde. Dat gedender, daar kunnen ze dwars doorheen slapen."
Waar gaan de dassen naartoe als ze het spoor moeten verlaten?
Zodra zeker is dat er geen dassen meer aanwezig zijn onder het spoor, worden de holen opgevuld met zand en wordt het gat in het talud weer dichtgemaakt. Ook wordt anti-graaf-gaas geplaatst om ervoor te zorgen dat de dassen in de toekomst geen burcht in het spoortalud kunnen graven.
Vorig weekend is ProRail gestart met de bouw van een kunstburcht in Friesland. Daar probeert ProRail de dassen onder het spoor vandaan te lokken met een kunstmatig gangenstelsel. In Esch is er voldoende leefruimte in de omgeving van het spoor waar de das naartoe kan verhuizen. Daar is dus geen kunstmatig gangenstelsel nodig.
Hoe de dassenverhuizing in Esch verloopt, laten we je zien in de video:
Spoorbeheerder ProRail maakt plannen om tientallen dassenburchten te gaan verhuizen. Met regelmaat zorgen die voor verzakkingen van het spoor. Op afstand naast het spoor komen er kunstburchten waar de dassen verder kunnen leven, zonder het spoor te bedreigen.
Door onze nieuwsredactie
ProRail heeft een bericht hierover van Omrop Fryslân bevestigd. De eerste burcht die op de planning staat, is een dassenkolonie onder het spoor bij Molkwerum.
"Dassen graven graag in het talud naast het spoor", legt een woordvoerder uit. "Maar het gaat om een beschermde diersoort. Dus als we de dieren daar weg willen krijgen, moeten we heel voorzichtig te werk gaan."
Tekening van een dassenburcht
Dassen vallen als wilde dieren onder de Natuurbeschermingswet. Dit betekent dat zij niet verjaagd of verstoord mogen worden in hun dagelijkse besognes. De woordvoerder kan niet zeggen hoe vaak stukken spoor door het gedrag van de dieren verzakken. "Maar we kunnen wel spreken van een structureel probleem."
Een hek moet voorkomen dat de dieren terugkomen
Het plan is nu om een kunstburcht op afstand van het spoor te plaatsen. Een hekwerk in de grond moet voorkomen dat de dassen weer terugkeren naar het talud. De plannen van ProRail moeten nog worden goedgekeurd door diverse organisaties die helpen bij de operatie, zoals Das & Boom en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.
Het is nog niet duidelijk wanneer de eerste dassenburcht op deze manier wordt verplaatst. "We hopen vóór december aan de slag te kunnen gaan. Anders gaat het voortplantingsseizoen van de dassen beginnen. In dat geval moeten we weer tot juli wachten voordat die belangrijke periode voor de dieren voorbij is."
In totaal zijn er nu veertig plekken in Nederland waar dassen het spoor mogelijk verstoren. Als deze eerste operatie goed uitpakt, wil ProRail ook op andere locaties de problemen op deze manier oplossen. Op deze plekken hebben machinisten nu de opdracht om langzamer te rijden.
Beschermde status
Das en zijn burcht zijn beschermd
Sinds 2017 is de das en zijn burcht beschermd door wet Natuurbescherming en Wet dieren. Sinds begin 2017 is de Flora en faunawet vervangen door de Wet natuurbescherming. In die wet valt de das onder de categorie 'andere soorten'. De voor de das noodzakelijke bescherming, die in de Flora- en faunawet duidelijk omschreven was (strikt beschermd), is in de huidige Wet natuurbescherming minder expliciet omschreven. De das en zijn burcht zijn echter nog steeds beschermd. De 'ecologische functionaliteit' van een dassenburcht mag niet verminderen en gevolge van menselijke activiteiten. Dat betekend eigenlijk gewoon, dat je een dassenburcht en alles wat daarbij hoort (voedselgebied) met rust moeten laten, zodat de das daar zo ongestoord mogelijk kan blijven leven. Hier kunt u de nieuwe wet downloaden.
De provincie Overijssel heeft een ontheffing verleend aan Vliegveld Twente, om in verband met de vliegveiligheid, beschermde zoogdieren en vogels te verstoren of in het uiterste geval af te schieten. Dat gaat veel te ver volgens De Faunabescherming en de dassenwerkgroep Twente. De Faunabescherming heeft een rechtszaak tegen de provincie aangespannen om het besluit aan te vechten.
De Faunabescherming diende het bezwaar op 17 april in bij de rechtbank in. De provincie wil nog niet reageren op de zaak en wacht de zitting van 14 mei af.
'Afschieten niet nodig'
Volgens Gerard Berendsen van de dassenwerkgroep Twente is het niet nodig om de dieren af te schieten. "Natuurlijk staat vliegveiligheid voorop, maar het afschieten van zeldzame diersoorten gaat te ver. De ontheffing geldt binnen het hek van vliegveld Twente, maar ze kunnen beter voorkomen dat dieren door dat hek gaan en zorgen voor betere afrastering."
In 2016 werd de das nog geherintroduceerd in het gebied rondom het vliegveld. Er werden vier dassen uitgezet en daarnaast werd het gebied ook tot natuurgebied voor de veldleeuwerik verklaard. Berendsen: "De ontheffing staat in conflict met de besluiten van de provincie in het verleden."
.jpg)
