Eet je meerdere keren per week een Beter Leven ei dan heb je je misschien al eens verdiept in de eierketen. De hen en de haan zorgen voor de bevruchte eieren, die uitgebroed worden op een zogeheten ‘broederij’. Bij het uitkomen van deze broedeieren kunnen de kuikens hennetjes of haantjes zijn. De hennetjes, die opgroeien tot volwassen leghennen zorgen voor het eitje dat de consument in het weekend zo graag eet. Voor de haantjes is helaas geen rol meer weggelegd in de eierketen en deze worden gedood, in Nederland alleen al 40 miljoen haantjes per jaar. Jumbo komt als eerste met een innovatieve methode voor de vrije uitloop eieren met het Beter Leven keurmerk, om het geslacht van het ei al tijdens het broedproces vast te stellen.
Let op het Respeggt logo
De broedeieren worden getoetst op sekse. Dat gebeurt al enkele dagen na de bevruchting met behulp van een fijne laser die een klein gaatje in de eischaal maakt en een klein druppeltje vloeistof uit het broedei zuigt. Markeervloeistof meet of toont hiermee het geslacht van de het broedei aan. Indien wordt vastgesteld dat het een haantje betreft, dan wordt de embryo uiterlijk op dag negen vermalen. Van bewustzijn is dan nog geen sprake. Het slagingspercentage waarbij er sprake is van een correcte vaststelling van het geslacht is 98%. Consumptie-eieren afkomstig van leghennen, die voortkomen uit een broedei, dat op een dergelijke manier is getoetst, is te herkennen aan een stempel op het ei en de verpakking van het Respeggt logo.
Eendagshaantjes
Co'tje Admiraal, algemeen directeur/bestuurder van de Dierenbescherming is enthousiast dat deze innovatieve methodiek nu in de praktijk wordt toegepast. “ Het voortijdig kunnen signaleren van de sekse van een broedei is een unieke stap richting een beter dierenwelzijn. De Dierenbescherming heeft het altijd als zeer pijnlijk ervaren dat haantjes direct gedood worden als ze ter wereld komen. Dat er nu een oplossing komt voor vergassing van de haantjes is een fantastische stap. Dat Jumbo deze innovatieve samenwerking is aangegaan juichen wij van harte toe en we hopen dat andere retailers het voorbeeld volgen”.
Het vakblad Pig Business wijdde een uitgebreid artikel aan een gesprek tussen Varkens in Nood en onderzoeker Herman Vermeer van Universiteit Wageningen, over het welzijn in de Nederlandse varkenshouderij. De grote vraag van het verhaal: krijgen varkens het beter in de toekomst?
Veranderingen in dierenwelzijn komen te langzaam op gang
De belangrijkste onderwerpen die werden besproken, zijn – niet geheel toevallig – de speerpunten van Varkens in Nood: de extreem hoge biggensterfte, het afbranden van staarten en het vastzetten van zeugen in kraamkooien. Onze mening is duidelijk: veranderingen op dit gebied komen veel te langzaam op gang.
Minder, maar robuustere biggen
Volgens directeur Hans Baaij ontbreekt het de varkenssector aan regie om de biggensterfte terug te brengen. Dat zou de overheid of het Beter Leven keurmerk moeten doen. “Er moeten minder maar robuustere biggen komen, maar dan moet iedereen daarin meegaan. Dit zou dus binnen de keten georganiseerd moeten worden.” Volgens Vermeer worden er nog steeds zeugen gefokt die telkens meer nakomelingen krijgen. Wat de fokkerijorganisaties natuurlijk willen, is een grotere toom (groep broertjes en zusjes bij de zeug), maar met minder dode biggen.” Maar in de praktijk blijft de biggensterfte ieder jaar stijgen, terwijl de toomgrootte ook blijft toenemen. Daar moet volgens Varkens in Nood een einde aan komen. Elke zeug moet haar eigen kleintjes kunnen grootbrengen en daarom moet het aantal biggen per zeug omlaag. Dan zijn die biggen ook zwaarder en sterker, waardoor er minder sterven. Daar blijkt Vermeer, en volgens hem ook steeds meer varkenshouders, het mee eens te zijn. “Ik denk dat er een kentering onder varkenshouders gaande is." Volgens hem hebben deze varkensboeren liever twaalf sterke biggen dan vijftien zwakkere.
Het ideale kraamstalplaatje
Vermeer is benieuwd hoe de kraamstal er volgens Varkens in Nood uit moet zien. Hans Baaij: “Het voorlopig meest ideale kraamstalplaatje is dat de zeugen los in de stal lopen en dat de zeug genoeg stro heeft om een nest mee te maken. Daarnaast vinden wij dat een zeug minder, maar vitalere biggen moet krijgen. Ook is het scheiden van moeder en kroost op 4 weken, zoals nu meestal gebeurt, veel te vroeg. De kleintjes zouden langer bij hun moeder moeten blijven. Een uitloop naar buiten vinden wij ook noodzakelijk. Zeug en big moeten hun natuurlijk gedrag kunnen vertonen en wroeten hoort er absoluut bij.” Daarop laat de onderzoeker ons het ontwerp zien van het ‘kraamhuis’, een ontwikkeling uit Wageningen, waarbij aan al deze eisen wordt voldaan. De zeug loopt los, kan een nest bouwen, ze voedt haar biggen op en leert ze samen te eten. Biggen mogen in dit systeem langer bij hun moeder blijven en socialiseren ook met andere varkens. Het ontwikkelen van het sociale gedrag is heel belangrijk, het voorkomt stress en staartbijten. Het systeem is een fantastische oplossing voor veel problemen in de huidige varkenshouderij. “Maar,” zegt Vermeer, “het is een duur systeem en als varkenshouders dit bouwen, moet dat door de consument betaald worden.”
Varkens met krulstaarten
Ook over het laatste onderwerp zijn we het met elkaar eens: er moet een einde komen aan het afbranden van staarten. Toch waarschuwt Vermeer dat we het niet te makkelijk moeten laten klinken. Een varkensboer als Johnny Hogenkamp krijgt het voor elkaar om varkens met staarten te houden, maar dat betekent niet dat elke boer datzelfde vakmanschap heeft. Het is volgens Vermeer een utopie om te hopen dat alle boeren nog in 2017 stoppen met couperen. Er zal meer tijd nodig zijn. Hoewel het fantastisch is dat het Hogenkamp lukt, is dat vooral te danken aan zijn eigen
doorzettingsvermogen: hij slaagde erin om meer geld te krijgen voor zijn varkens met staart omdat het vlees naar Zweden gaat, waar welzijn heel belangrijk wordt gevonden. Maar vanuit de Nederlandse markt komt er geen enkele (financiële) stimulans. Hoe verwachten we dan ooit een verbetering? Vermeer beaamt dat de markt daar op in zou moeten spelen. “Als varkenshouders een financiële prikkel krijgen dan is dat de beste manier om verbeteringen in het dierwelzijn aan het rollen te krijgen. Dan komen de echte voorlopers in actie.”
Zonder geld geen verbeteringen
De mening van de wetenschapper en van ons als dierenwelzijnorganisatie blijken eigenlijk heel dicht bij elkaar te liggen. Zoals Pig Business het verwoordt: rationaliteit en emotie gaan samen en kunnen tot betere resultaten leiden. Toch volgt steeds weer de conclusie dat verbeteringen betaald moeten worden. Wij blijven ons daarvoor inzetten, in de hoop dat robuustere biggen, vriendelijke kraamhuizen en varkens met krulstaarten binnenkort realiteit worden en geen utopie blijven.
Varkens in Nood in gesprek met welzijnsonderzoeker Herman Vermeer. Foto: Pig Business.
Zelfreflectie : Het nieuw fenomeen 'wroetvarken' heeft mij al weken in de greep. Zoals u hier kunt lezen hebben de dieren een prima leven. Waarom doe ik dan zo moeilijk? Ongeveer 20 jaar geleden knokten wij van Compassion in World Farming www.ciwf.nl ( CIWF ) voor een eerlijk stukje vlees. Wij gingen de straat op en verzamelden handtekeningen. Weg met de bio-industrie leve het scharrelvarken. Opeens waren er scharrelslagers. Maar wij waren niet tevreden. Toch maar geen scharrelvlees maar biologisch vlees. Afkomstig van dieren die nog meer ruimte hadden. De scharrelslager verdween die hadden wij, dierenbeschermers, de nek om gedraaid.
Nog steeds niet tevreden werden velen van ons vegetariërs en sommigen zelfs veganist. Ook vis kwam in het verdommenis hoekje. De vissen leden pijn en dat wilden wij niet.
Nu dan de zelfreflectie : Bij ons om de hoek werkt sinds kort slager Ruiter. Hij verkoopt vlees van wroetvarkens. Deze dieren komen niet buiten maar kunnen heerlijk wroeten in een dikke laag strooisel en zelfs spelen. ( Sommigen van ons kennen nog het geval Annie Schreijer ) In een gesprek met mij op Radio Oost beweerde ze hoog en bij laag dat haar varkens ( bio-industrie ) allemaal konden spelen met een blauwe bal. Dat woord blauwe bal is mij altijd bijgebleven. Annie van het CDA en boerin nodigde ons van de CIWF uit om bij haar op de boerderij een kijkje te komen nemen naar die blauwe bal. Ik heb het uiteindelijk opgegeven want na meerder malen bellen voor een afspraak gaf ze niet thuis.
Wat stond mij nu te doen? Vlees kopen bij slager Ruiter van de wroetvarken met een ster of toch maar niet? Na veel beraad bij mijzelf heb ik besloten om slager Ruiter van de wroetvarkens te omarmen. Ik ben nu flexitariër geworden. Ik ben klant van deze slager, ik eet vis en vegetarisch. Een veganist zal ik nooit worden ik ben stapel gek op kaas en eieren. Velen van mijn lezers zullen deze stap niet begrijpen en afkeuren. Jammer dan, laat mij maar genieten van het vlees van een varken die heerlijk kan wroeten. De discussie kan nu beginnen, graag zelfs, ik verheug me op uw reacties. Groetjes, Erna
Roy en Christel Ruiter met hun schattige mannetjes
Het woord is nu aan Slager Ruiter:
Het Wroetvarken
Van uw slager mag u altijd iets meer verwachten. Daarom hebben wij varkensvlees op de kaart staan van het Piétrain-varken, bekend om zijn uitstekende vleeseigenschappen. Het Piétrain-varken zet meer vlees aan dan andere varkenssoorten en heeft een laag vetgehalte. Het vlees heeft ook een fijnere structuur.
Lekker wroeten en spelen
Het Wroetvarken heeft als eerste varkensketen met de wroetstal een Beter Leven Ster ontvangen van de Dierenbescherming.
Maar de Wroetstal gaat verder dan 1 ster ! De varkens hebben meer bewegingsvrijheid en de dikke laag met strooisel zorgt voor een comfortabel ligbed waar de varkens op kunnen rusten en lekker kunnen wroeten.
Onze varkens leven in groepen van 20 tot 30 dieren, op dichte vloeren met strooisel. In vergelijking met andere stalsystemen hebben onze varkens 3x meer ruimte om te leven! De varkens kunnen onbeperkt de hele dag door hun voer opnemen en daarnaast beschikken zij natuurlijk over vers water.
De leefomstandigheden van de wroetstal helpen mee aan gezonde varkens, ze worden niet gecastreerd en medicijnen worden alleen toegediend bij zieke dieren, op voorschrift van de veearts. Wij streven ernaar om de staarten niet meer te couperen. De varkens kunnen naar hartenlust wroeten en hebben voldoende afleiding, zodat dit niet meer nodig is.
Dat wij goed voer gebruiken voor onze varkens, proeft u terug in het vlees.
Er wordt zoveel mogelijk voer benut uit de regio. Door het gebruik van granen geteeld in de eigen regio wordt de kringloop bevorderd. Het streven is om de mest op eigen bedrijf en in de buurt bij akkerbouwers uit te rijden. Door het mengen van de mest met strooisel ontstaat er een vaste mest wat beter is voor het milieu en welke positieve invloed heeft op het bodemleven.
Als slager willen we u graag het beste bieden. Dat doen we met passie, enthousiasme en plezier. Maar ook met oog voor de wereld om ons heen. Dus houden we waar dat kan, rekening met milieu, de natuur, de dieren en uw wensen. Als slager houden we van eerlijke handel, omdat wij vinden dat boeren een eerlijke prijs voor hun producten verdienen. En omdat u ook wilt dat uw stukje vlees vervaardigd wordt met respect voor mens, dier en milieu tegen een eerlijke prijs.
