Leeuw Kuma geniet van zijn nieuwe verblijf
Die welpen, daar gaat het om. Als die straks worden geboren in het Ili-Balkasj Natuurreservaat, zullen ze leren in het wild te leven, en niet in gevangenschap, zoals hun ouders. Die zullen in een afgescheiden deel van het reservaat blijven wonen, terwijl de kinderen straks écht buiten de hekken gaan leven.
Met de aankomst van Bohdana en Kuma is zo de eerste stap gezet in de herintroductie van de tijger in Kazachstan. In hetzelfde gebied waar ruim zeventig jaar geleden de laatste Kaspische tijger, genetisch sterk verwant aan de Siberische, werd doodgeschoten.
Wereldtijgertop
Terugkeer van de tijger in het wild is uniek, zegt Gert Polet van het Wereld Natuur Fonds Nederland (WWF NL). “In India zijn wel tijgers verplaatst vanuit gebieden waar ze een gevaar vormden naar een rustiger gebied. Maar niet eerder is een nieuwe tijgerpopulatie met behulp van dieren in gevangenschap weer opgebouwd in hun eigen leefgebied.”
Het was aanvankelijk niet de bedoeling om hiervoor tijgers uit het Noord-Hollandse Anna Paulowna te gebruiken. Op de eerste wereldtijgertop in 2010 spraken dertien tijgerlanden af het aantal overgebleven tijgers – toen 3200 – te verdubbelen. Kazachstan liet op de top weten dat het graag tijgers terug in het wild wil hebben. Het sloot een overeenkomst met Rusland over de verplaatsing van tijgers uit de regio Vladivostok, waar de Russen een succesvol herstelprogramma hadden opgezet.
WWF NL steunde dit project met het herstellen van rivierbos, het op peil brengen van het aantal prooidieren door wilde zwijnen bij te voeren en Afghaanse edelherten uit te zetten, en ondersteuning van de lokale bevolking. “In zes jaar tijd is een heel ecosysteem in het Ile-Balkasj Natuurreservaat, een gebied zo groot als Gelderland, geschikt gemaakt om tijgers terug te krijgen”, zegt Polet. Voor een levensvatbare populatie zijn er zeker vijftig nodig.
De oorlog in Oekraïne gooide roet in het eten
Maar de oorlog in Oekraïne veranderde alles. De Russische overheid bestempelde WWF als een ongewenste organisatie; ze moest haar kantoor en programma’s in Rusland sluiten. Intussen deed er zich de mogelijkheid voor om een fokprogramma te starten met twee geschikte tijgers van de Stichting Leeuw, die sinds 2012 ‘grote katten’ opvangt in Dierenpark Hoenderdaell in Anna Paulowna, in de Kop van Noord-Holland.
Hier zitten 25 leeuwen, tijgers en panters, voornamelijk afkomstig van circussen die door de afnemende belangstelling van toeschouwers het levensonderhoud van deze dieren niet meer kunnen betalen. Een hoge haag met kijkgaten houdt het dierentuinpubliek op afstand en in een ‘speelzaal’ krijgen de dieren om de beurt wat afleiding, onder meer door een jaagsimulator. De stichting wil liever geen dieren uit een andere dierentuin. “We hebben een wachtlijst. We kunnen beter voorkomen dat parken fokken voor het publiek en leeuwen of tijgers wegdoen als ze geen leuk welpje meer zijn.”
De stichting probeert de opgevangen dieren te herplaatsen, onder andere in de dependance Schrikkloof in Zuid-Afrika, waar ze oud mogen worden. Een voorgenomen herplaatsing in de regio Vladivostok ketste acht jaar geleden af door de verslechterende relatie met de Russen na het neerhalen van de MH17. “We hadden dus nog tijgers die hiervoor geschikt zijn”, constateert verzorger Woltjer droog.
Plan B
En dus reden Bohdana en Kuma afgelopen weekeind in op maat gemaakte transportkisten naar Frankfurt voor een rechtstreekse vlucht naar Almaty en een helikoptervlucht naar natuurreservaat Ili-Balkasj. “Omdat niet zeker is of er nog tijgers uit Rusland komen, werken we ook aan plan B: fokken met tijgers. Daar zijn we langer mee bezig dan wilde tijgers te gebruiken, dus we lopen wel vertraging op. Met deze twee tijgers maken we nu een kickstart.”
Om inteelt te voorkomen zijn in het fokprogramma na Bohdana en Kuma andere tijgerkoppels nodig, maar die zijn nog niet in beeld. Eerst kijken WWF en de rangers in Kazachstan met zenders en wildcamera’s hoe het de tijgers uit Anna Paulowna vergaat.
“Ik ben ervan overtuigd dat je deze gevangen tijgers zover kunt krijgen dat ze zich in het wild redden”, zegt Polet. “Wij van WWF NL vinden dit supergaaf . Met alleen behouden wat we hebben, redden we het niet in de natuurbescherming. Om uitsterven te voorkomen moeten we nieuwe gebieden geschikt maken, meer ruimte voor natuur is nodig. We moeten wel dit soort programma’s doen. De tijger zat begin deze eeuw op het randje van uitsterven. En dat gebeurt maar één keer.”
Lees ook:
Er leven steeds meer tijgers in het wild, maar is er wel genoeg wild leefgebied over?
Langzaam herstellen tijgerpopulaties iets, vooral met de Siberische en Bengaalse tijgers gaat het goed. Nepal is een succesverhaal.
Een zeldzaam succesverhaal: het gaat goed met de tijger in het wild
Het gaat goed met de wilde tijgers. Hun aantal neemt weer toe, meldt het Wereld Natuur Fonds aan het begin van het nieuwe jaar van de tijger. Toch blijven er veel zorgen.
Anna Paulowna middelpunt Siberische tijgersoap
Met het voornemen om zijn Siberische tijgers in het verre oosten van Rusland uit te zetten, haalt de Noord-Hollandse dierentuineigenaar Robert Kruijff zich de woede van de internationale dierentuinfederatie op de hals. ‘Als niemand wat doet, dan sterven die prachtige beesten nog uit.’
