DOORBRAAK: EUROPA WIL DUIZENDEN SCHADELIJKE CHEMICALIËN VERBIEDEN

Foto: Plastic Soep Foundation Nederland

 Belofte maakt schuld. De Europese Commissie beloofde in oktober 2020 in de Chemicals Strategy for Sustainability, onderdeel van de Europese Green Deal, om het milieu te beschermen, het gebruik van veilige chemicaliën te bevorderen en de meest schadelijke te verbieden. Nu wordt die belofte ingelost. In de Restriction Roadmap wordt aangegeven dat tegen 2030 duizenden van de meest schadelijke stoffen verboden zullen zijn. Daaronder zijn veelgebruikte additieven voor plastic en PVC.

Milieuorganisaties hebben hier lang op aangedrongen en reageren verheugd. Dit is wereldwijd de meest ambitieuze aanpak om gevaarlijke chemicaliën uit te bannen. Denk aan hormoon verstorende stoffen, brandvertragers en alle PFAS.

AANPAK PER GROEP CHEMICALIËN

Tot nu toe wordt in de Europese Unie per chemische stof beoordeeld of die toelaatbaar is of niet. Die aanpak holt achter de feiten aan; vanwege langdurige procedures, maar vooral omdat de industrie de ene na de andere chemische stof ontwikkelt. 

Neem Bisfenol A (BPA), een bekende hormoonverstorende stof die in veel plastic producten wordt toegepast, zoals plastic flessen, elektronica, speelgoed en kassabonnetjes. Nadat de Europese Unie BPA in 2016 classificeerde als een toxische stof en het gebruik ervan in babyflesjes verbood, gingen fabrikanten alternatieve stoffen toepassen die sterk lijken op BPA, maar net buiten de regelgeving vallen, zoals bisfenol S (BPS), bisfenol F (BPF) en bisfenol HPF (BHPF). 

De roep om via wetgeving verwante chemicaliën in één keer als gehele groep te reguleren in plaats van stuk voor stuk, werd de afgelopen jaren steeds krachtiger. De EU heeft nu voor deze groepsaanpak gekozen om de meest problematische stoffen beter aan te kunnen pakken.

NOG EEN LANGE WEG TE GAAN

De Roadmap is te beschouwen als een politieke ambitie en de aanpak wordt gesteund door de lidstaten. De Roadmap op zichzelf biedt echter geen garantie dat de omstreden chemicaliën daadwerkelijk worden verboden. Er komen langdurige procedures voor de beoordeling van de restricties, en die bieden de fabrikanten allerlei mogelijkheden om in verweer te komen.

Een verbod zal de chemische industrie hard treffen en er wordt dus veel verzet verwacht. De chemische industrie zal ongetwijfeld ook via rechtszaken proberen om een verbod op bepaalde stoffen te voorkomen of te vertragen, zoals PlasticsEurope eerder keer op keer tevergeefs heeft geprobeerd om via het Europees Hof te verhinderen dat BPA als zeer zorgwekkende stof geclassificeerd zou worden.

MISSCHIEN BEN JE OOK GEÏNTERESSEERD IN:

Wie beschermt ons tegen giftige chemicaliën in gerecycled plastic?

‘Alternatieven voor BPA even schadelijk’

Wetenschappers reageren op besluit om BPA te bestempelen als zeer zorgwekkende stof

‘De planetaire grens van chemicaliën en plastic is overschreden’

Europese plasticlobby verliest opnieuw rechtszaak over BPA

Bron: Plastic Soep Foundation 

Proefdiervrij zegt: Gekloonde apen in China is geen doorbraak zoals men dat beweert

Met verbijstering hebben wij kennis genomen van het nieuwsbericht van de gekloonde apen in China. Een ‘doorbraak’ wordt dit genoemd. Wij kunnen ons daar niet in vinden, zowel vanwege ethische als wetenschappelijke redenen. Wij vinden dat je geen dieren gebruikt voor onderzoek. En waarom gaan we dieren creëren om in te zetten voor medisch wetenschappelijk onderzoek terwijl de resultaten niet te vertalen zijn naar de mens. Apenonderzoek heeft ons niet opgeleverd wat we willen. Mens en dier verschillen nu eenmaal teveel. Als we apen kunnen klonen, dan kunnen we toch ook proefdiervrije wetenschap bedrijven? Laten we de miljoenen die nu in het klonen worden gestopt, aan de ontwikkeling van proefdiervrij onderzoek besteden. Onderzoek modellen gebaseerd op de mens. De succesvolle voorbeelden zijn er al. Daar moeten we op door bouwen, wereldwijd!

In 2015 startte het proefdiervrije project van prof. Hans Clevers en dr. Robert Vries. Samen met hun onderzoeksteam werken zij aan de Living Biobank. Dit is een soort bibliotheek van menselijk weefsel. Dit weefsel wordt opgeslagen in de vorm van organoids: miniatuur organen, die ook de persoonlijke eigenschappen van een persoon bevatten. De organoids vervangen tienduizenden proefdieren én zorgen voor betere onderzoeksresultaten. Via crowdfunding haalden we maar liefst 9021 euro op voor dit project, waardoor het voortgezet kon worden. Maar hoe staat het nu met dit project?

Project update

Organoids kunnen ingezet worden voor verschillende soorten onderzoek. Zo hebben organoids al veel betekend voor bijvoorbeeld patiënten met taaislijmziekte. De innovatieve technologie redde zelfs het leven van de Nederlandse taaislijmziekte-patiënt Fabian. Fabian was in 2015 ernstig ziek. Op dat moment was er een medicijn op de markt dat bij sommige mensen erg goed werkte, maar bij andere negatieve bijwerkingen had. Tijd om ‘te experimenteren’ was er niet; Fabian had nu hulp nodig. Er zijn toen uit zijn weefsel organoids gemaakt waarop het medicijn getest kon worden. Dit gaf een positieve uitwerking op de organoids waardoor het medicijn daarna aan Fabian werd toegediend; hij knapte direct op!

Toekomst

Het onderzoeksteam van prof. Hans Clevers en dr. Robert Vries wil zich nu gaan richten op het gebruik van organoids in kankeronderzoek. Ze willen organoids maken van tumoren waarbij ze zich specifiek zullen richten op tumoren in de dikke darm, alvleesklier, borst, maag en de prostaat.

Wetenschappelijke doorbraak: Dankzij organ-on-a-chip straks geen proefdieren meer?

Een organ-on-a-chip staat op de zesde plaats in de top 10 van opkomende technologieën in 2016, die is samengesteld door het World Economic Forum (WEF). Deze erkenning betekent een geweldige boost voor een techniek die van groot belang is voor de vervanging van proefdieren. Dankzij de ontwikkeling van de ‘organ-on-a-chip’ is het namelijk mogelijk geworden om het effect van stoffen op organen te onderzoeken zonder daarbij proefdieren te gebruiken. 

Wat is een organ-on-a-chip?n

Een organ-on-a-chip is een plastic chipje, dat ongeveer de grootte heeft van een USB-geheugenstick. Op deze chip zitten humane cellen van een bepaald orgaan, bijvoorbeeld de long. Er worden zoveel mogelijk belangrijke omgevingsfactoren van de organen nagebootst: zo wordt bijvoorbeeld een bloedsomloop gesimuleerd en er is een luchtstroom om de ademhaling na te bootsen.
In 2010 ontwikkelde Donald Ingber van het Wyss Instituut (VS) als eerste een long-op-een-chip. Dit betekende een wetenschappelijke doorbraak en wereldwijd gingen onderzoekers aan de slag met deze innovatieve technologie. Sindsdien zijn met succes chips ontwikkeld van de longen, de lever, de nieren, het hart, het beenmerg en het oog en aan de ontwikkeling van nog meer modellen wordt hard gewerkt.



De organ-on-a-chip is, onder andere, van groot belang voor bedrijven die nieuwe medicijnen ontwikkelen. Op dit moment duurt het gemiddeld 12 tot 15 jaar voordat een potentieel nieuw medicijn beschikbaar is op de markt. Dit proces duurt zo lang omdat er veel dierproeven moeten worden uitgevoerd. Deze dure en tijdrovende dierproeven kunnen vervangen worden door organs-on-chips: de resultaten zijn nauwkeuriger en efficiënter doordat het model gebaseerd is op menselijke cellen. Een ander groot voordeel van een organ-on-a-chip is dat het model patiënt-specifiek is. In de chip kunnen stamcellen van een patiënt geplaatst worden, waardoor gericht gezocht kan worden naar de behandeling waar deze patiënt het meest baat bij heeft.

Vervanging proefdieren

Het grootste voordeel van organs-on-chips is natuurlijk dat dit onderzoeksmodel ervoor zorgt dat enorme aantallen proefdieren worden vervangen. Dierproeven bieden zelden betrouwbare inzichten over de werking van medicijnen bij mensen. Als direct op menselijke organen kan worden getest, zoals het geval is bij de organ-on-a-chip, zijn de uitkomsten beter voor mens én dier! Wat ons betreft is het dan ook meer dan terecht dat deze technologie is opgenomen in de top-10 van meest veelbelovende ontwikkelingen van 2016. Voor ons staat de organ-on-a-chip op nummer 1!

 Bron:www.proefdiervrij.nl

Meer over organ-on-a-chip:

• Een verhelderende TED-X lezing door Geraldine Hamilton
• Mooie animatie over de werking van organ-on-a-chip