Duikers van de internationale milieugroep Ghost Diving hebben 23,5 ton viskwekerijnetten en apparatuur uit de diepten van de zee rond Griekenland verwijderd

 Duikers van de milieugroep Ghost Diving werken naast spookvisnetten, voor het eiland Ithaca, Griekenland, 26 mei 2022, credit: Cor Kuyvenhoven/Ghost Diving/Handout via Reuters

Internationale organisaties voor het behoud van de zee hebben meer dan 23,5 ton afval, waaronder 25 grote viskwekerijnetten en apparatuur, uit de diepten van de zee rond het Griekse Ionische eiland Ithaka verwijderd.

Vrijwillige duikers uit het Verenigd Koninkrijk, Griekenland, Libanon, Hongarije en Nederland ruimden de zee de afgelopen twee weken op om het zeeleven te beschermen.

Lokale vissers hielpen ook met de schoonmaak voorafgaand aan World Oceans Day op 8 juni, een internationaal evenement dat het bewustzijn over de effecten van menselijke activiteiten op de oceaan verhoogt.

Achtergelaten visnetten of zogenaamde spooknetten vangen en doden veel zeedieren. Duikers haalden de lange, zware netten onder het zand op de zeebodem vandaan.

Een boot met een kraan tilde de netten naar de oppervlakte en plaatste ze in containers. Textielbedrijf Aquafil gaat de netten recyclen tot garen dat gebruikt gaat worden om producten als kleding en tapijten van te maken.

Het grootste deel van het afval werd achtergelaten door een viskwekerij die sloot, volgens milieuorganisatie Healthy Seas, die de opruiming van de zee organiseerde met de internationale non-profitgroep Ghost Diving.

Elk jaar gaat jaarlijks ongeveer 640.000 ton vistuig verloren of achtergelaten in zeeën en oceanen, zei Healthy Seas in een verklaring.

Vorig jaar haalden Healthy Seas en Ghost Diving in 8 dagen tijd 76 ton afval uit de zee rond Ithaka. Ze maakten een shotdocumentaire van de opruimactie.

Nederlandse duikers van 'Ghost Diving' ontdoen vissen, kreeften, zeehonden, bruinvissen van visnetten die aan gezonken scheepswrakken blijven hangen

 

Pascal uit Katwijk maakt wrakken vrij van visnetten: 'Het leven onder water sterft'

De duikers van Ghost Diving in actie© Cor Kuyvenhoven

KATWIJK - Vissen, krabben en kreeften, maar ook zeehonden en bruinvissen; ze vinden allemaal geregeld de dood omdat ze vast komen te zitten in visnetten die aan wrakken blijven hangen. Een aantal keer per jaar varen vrijwilligers van Ghost Diving uit om gezonken schepen te ontdoen van visnetten, haakjes, lood en ander vistuig.

https://www.ghostdiving.org/foundation

Pascal van Erp uit Katwijk richtte in 2012 Ghost Diving op, vertelt hij terwijl 'ie met zijn maatjes uitvaart richting de S.S. Trevier. Dat is een passagiersschip dat in de Tweede Wereldoorlog voor de kust van Den Haag is gezonken. Daar zijn de gevolgen van decennia aan visserij goed te zien. Het wrak zit helemaal vol met netten. Al een paar keer eerder ging Pascal met zijn team naar het wrak.

  

480p low geselecteerd als afspeelkwaliteitVideo speelt afVideo is gepauzeerd

01:03

 

|

 

01:51

Vrijwilligers duiken naar wrakken in Noordzee, visnetten en haken weghalen voor dieren

'We gaan er nu weer een duik aan wagen om er een deel van af te halen', zegt Pascal. Al die visnetten, nylon lijnen, loden deeltjes en plastic kunstaas zijn een groot gevaar voor het leven onder water. 'Vistuig is een slim bedacht stukje techniek dat zeeleven blijft vangen, ook als er geen visser aan te pas komt', legt hij uit. 'Als het op de bodem ligt, blijft het er voor zorgen dat leven onder water sterft en dat is zinloos.'

'Dan breekt gewoon je hart'

Om dat tegen te gaan, richtte hij Ghost Diving op. Met zijn team vaart hij geregeld uit naar wrakken. Niet om ze van de bodem te halen, maar wel om al dat vistuig weg te halen. 'We combineren iets moois het met onze hobby: zeeduiken. Daar kennen we elkaar van', zo doelt hij op zijn team van vier vrienden.

'Het geeft een goed gevoel dat je met iets goeds bezig bent. Als je zeeleven tegenkomt wat vast zit, dan doet dat wat met je. Het went nooit. Zeker niet bij grotere dieren als zeehonden en bruinvissen. Dat breekt gewoon je hart. Je weet gewoon: die zijn naar beneden gegaan voor een stukje vis en dat was ook meteen het einde van hun leven.'

'Iedere keer resten van dieren in de netten'

Hoeveel zeeleven er precies omkomt door de netten is niet te zeggen. 'Wij komen maar op bepaalde momenten per jaar bij een wrak. We zien niet hoeveel zeeleven er daadwerkelijk sterft, maar het is wel veel', weet Pascal. 'We zien iedere keer resten van dieren in de netten zitten. Vissen gaan binnen een dag al dood, maar kreeften en krabben die blijven langer leven. Dat zijn de beesten die we het meeste tegen komen die vast zitten in netten.'

Naast alleen opruimen, proberen ze het probleem ook aan de kaak te stellen. Zo wordt er vanuit Katwijk aan Zee samengewerkt met internationale organisaties zoals het WWF, Greenpeace en Healthy Seas Foundation.

Wat is de oplossing?

Het visgerei dat van de wrakken wordt gehaald is voornamelijk van vroeger. Tegenwoordig blijven er vanuit de commerciële visserssector in ieder geval minder visnetten hangen, omdat het grootste deel van de wrakken in kaart is gebracht. 'Dus die vissers weten precies waar ze niet moeten komen', zegt Pascal.

Wel verliezen sportvissers nog steeds nieuwe visnetten en andere onderdelen bij de wrakken. Sterker nog: er zijn sportvissers die bewust rondom wrakken vissen, omdat daar veel vis te vinden is. 'De oplossing is simpel: dat ze stoppen met vissen bij wrakken. De kans op het verliezen van vistuig is gewoon te groot. Dat is de enige oplossing', meent de Katwijker.

Alternatief voor giftig lood en verbod op kieuwnetten

Ook heeft Ghost Diving met haar samenwerkingspartners het zover gekregen dat de sportvisserij aan het kijken is voor alternatieven voor het gebruik van lood die de visnetten en -lijnen doen zinken. 'Lood is een giftig metaal, dat wil je helemaal niet in het milieu hebben. Als er geen nieuw lood bij komt, zijn we al een hele stap vooruit. Ook zou ik zelf pleiten voor het verbod op kieuwnetten', aldus de duiker. Kieuwnetten zijn netten waarin de vis zijn kop wel doorheen kan steken, maar er niet meer uit kan. 'Daar zien we de desastreuze effecten van op de zeebodem.'